Trang chủ > Hồ sơ tư liệu > Đội thuyền nan cảm tử

Đội thuyền nan cảm tử

Tháng Tư 1, 2011

Trước sức mạnh về quân sự, chiến thắng trong ngoại giao của ta, ngày 1-11-1968, Tổng thống Mỹ Giôn-xơn buộc phải tuyên bố ngừng việc ném bom bắn phá miền Bắc trong một thời gian, để thực hiện cái gọi là “hòa bình”, “thương lượng”. Để chuẩn bị cho những trận phản công lớn, Trung ương Đảng và Chính phủ ta đã quyết định mở một đợt vận chuyển lớn vào chiến trường miền Nam mà các trạm trung chuyển lớn ở các tỉnh khu IV, trong đó có Quảng Bình là vị trí then chốt.

20 giờ ngày 1-11-1968, chiến dịch vận tải cho các tỉnh khu IV bắt đầu. Nhưng kế hoạch thì Bộ GTVT đã phổ biến cho tất cả các Ty GTVT của các tỉnh từ đầu tháng 10-1968. Chuyến vận tải đặc biệt này có mật danh là VT5 (đó là mấy chữ viết tắt của sáu từ: “Vận tải tranh thủ tụt thang” – “tụt thang” nghĩa là Mỹ hạ cấp độ đánh phá miền Bắc).

Kế hoạch vận tải VT5 sẽ đưa vào địa phận Quảng Bình 12 vạn tấn hàng. Và từ đây, hàng sẽ theo đường Hồ Chí Minh vào chiến trường miền Nam.

Tháp chuông nhà thờ Tam Tòa (Đồng Hới) bị bom Mỹ đánh phá, nơi một số dân công Thanh Hóa đã hy sinh trong chuyến đưa thuyền nan vào cảng Nhật Lệ.

Để phục vụ chiến dịch vận tải VT5 thắng lợi, Trung ương đã điều vào cảng Gianh và cảng Nhật Lệ đội tàu “Giải phóng” trọng tải 70 tấn/chiếc, đội xà lan B3, B7 trọng tải 700 tấn/chiếc, đội tàu quân sự “tăng kít” trọng tải 50 tấn/chiếc, đoàn xà lan Hồng Hà quân sự trọng tải 60 tấn/chiếc, 10 chiếc thuyền buồm lắp máy của HTX tỉnh Thái Bình trọng tải 100 tấn/chiếc, cùng 1.000 chiếc xe ô tô vận tải mới xuất xưởng của Trung Quốc.

Điều đáng nói là, nhằm để góp chuyển hàng lên tuyến trước nhanh và hiệu quả, Trung ương còn điều động 400 chiếc thuyền nan của Thanh Hóa để đưa hàng từ cảng Nhật Lệ lên thượng nguồn sông Kiến Giang. Tại đây, sẽ có 4.000 dân công Thanh Hóa do đồng chí Hoàng Hiền, Phó chủ tịch UBND tỉnh chỉ huy, đi bằng xe đạp thồ, chuyển tiếp hàng đi vào chiến trường miền Nam.

Kế hoạch đưa đội 400 thuyền nan vào cảng Nhật Lệ – Quảng Bình, Tỉnh ủy Thanh Hóa được quán triệt trước đó mấy tháng. Khi nhận được lệnh, lập tức Tỉnh ủy chỉ đạo Sở GTVT Thanh Hóa cử ngay một đoàn 12 người vào khảo sát rừng ở phía tây Quảng Bình, nhằm mục đích đốn tre, luồng trên rừng ở đây, sau đó sẽ điều người vào đan thuyền nan tại trận. Nhưng kế hoạch không thực hiện được, vì rừng Tuyên – Minh Quảng Bình chỉ có nứa tép và cây le te, không thể thành vật liệu để đan thuyền nan.

Một kế hoạch mới được thực thi. Đó là bốc thuyền nan lên xe goòng (chạy trên đường sắt) vào tận phía tây Hà Tĩnh và sẽ tăng bo theo nhánh Tây Bắc sông Gianh mà xuôi về cảng biển. Nhưng, chỉ được một chuyến, kế hoạch không thể thực thi tiếp, bởi vì thuyền nan vào tới điểm tập kết, chiếc thì bẹp đầu, chiếc thì vỡ mạn do va đập khi goòng di dời trên tuyến đường sắt, không thể nào khôi phục lại được.

Cuối cùng, không còn cách nào khác là phải vận chuyển thuyền nan bằng đường biển.

Một đội cảm tử của dân công hỏa tuyến Thanh Hóa hơn 200 người được thành lập. Bằng đường sông, thuyền nan được xuôi từ Tây Nam Thanh Hóa về tập kết ở Cửa Hội (Nghệ An). Và từ đây, đội thuyền nan chở gạo, vũ khí, vượt biển để vào cảng Nhật Lệ, Quảng Bình. Biết bao câu chuyện cảm động và anh hùng đã xảy ra trên chuyến đi chưa từng có trong lịch sử chiến tranh nhân dân Việt Nam từ xưa cho đến nay. Nào là có người say sóng, nhưng cố chèo đến ngất xỉu vì đói và mệt. Khi qua vùng biển Đèo Ngang, sóng gió nổi lên, nhiều chiếc ngã nghiêng, nhiều người đã nhảy xuống biển dìu thuyền để khỏi bị va đập vào đá, khiến mình bị trọng thương. Khi vào đến cảng Nhật Lệ, có tiểu đội đêm nằm dưới tháp chuông nhà thờ Tam Tòa, sát bờ sông Nhật Lệ, sáng mai ra, giẫm phải bom bi của Mỹ ném xuống lẫn trong cỏ, đá, làm chết một lúc mấy nữ thanh niên.

Đội cảm tử của Thanh Hóa đưa thuyền nan vào cảng biển Nhật Lệ lần thứ nhất, bàn giao xong cho người của mình ở đây làm tiếp nhiệm vụ, còn họ thì đi bộ về Vinh, theo goòng, quay ra Thanh Hóa để đi tiếp chuyến thứ hai. Trong lần thứ hai, đoàn thuyền nan chỉ chở toàn chiếu Nga Sơn. Chiếu này dùng để trải nằm, nhưng nó còn dùng để mai táng đồng bào và chiến sĩ ta hy sinh do bom đạn Mỹ, chưa kịp đóng quan tài. Trong chuyến đi thứ hai ấy, có mấy chục chiếc thuyền và người phải vĩnh viễn nằm lại tại vùng biển Hà Tĩnh, do bom từ trường của Mỹ rải xuống trước đó phát nổ khi họ đi qua. Dù khó khăn, gian khổ, hy sinh nhưng đội thuyền nan Thanh Hóa đã có mặt đúng lúc, trước chiến dịch vận tải VT5 diễn ra góp phần đưa 132 nghìn tấn hàng, vượt 1.200 tấn so với kế hoạch ban đầu, kết thúc thắng lợi chiến dịch vào ngày 31-1-1969.

Năm 1975, Chiến dịch Hồ Chí Minh kết thúc đại thắng, biết bao xương máu của cả dân tộc ta đã đổ cho ngày chiến thắng huy hoàng đó. Trong đó, có lòng dũng cảm và sự hy sinh của nhân dân Thanh Hoá trên đất Quảng Bình, khi đưa thuyền nan của quê hương mình về đến cảng biển Nhật Lệ.

Hồ Ngọc Diệp

%d bloggers like this: