Trang chủ > Một thời để nhớ > Huyền thoại trên sông Hiếu

Huyền thoại trên sông Hiếu

Tháng Tám 1, 2011

QĐND – Dù đã bước vào cái tuổi “cổ lai hy”, nhưng với ông Dương Tú Anh (nguyên Huyện ủy viên huyện Cam Lộ) ở khu phố 8, phường Đông Giang, thành phố Đông Hà (Quảng Trị) thì ký ức về trận “Bạch Đằng trên sông Hiếu” vào những ngày đầu tháng 3-1968 vẫn luôn hiển hiện trong từng bữa ăn, giấc ngủ. Ông là người đề xuất mưu lược trận đánh và được Thường vụ liên huyện Gio – Cam (Gio Linh-Cam Lộ) giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy.

Cuộc hội ngộ của những người làm nên “Bạch Đằng trên sông Hiếu”

Tháng 2-1968, sau khi bị quân ta giáng một đòn đau ở Huổi San – Tà Mây, nhất là cứ điểm Làng Vây, địch đã ráo riết tăng cường lực lượng, phương tiện phòng thủ Khe Sanh và dựa vào con đường vận chuyển tiếp tế hậu cần từ cảng Cửa Việt – Đông Hà để trung chuyển cung cấp cho toàn tuyến phòng thủ Quảng Trị – Khe Sanh. Cửa Việt được coi là cuống họng và căn cứ Đông Hà là chiếc dạ dày khổng lồ trên tuyến phòng thủ Đường 9 của địch. Vì vậy, tại khu vực Cửa Việt – Đông Hà, Mỹ – ngụy tập trung lực lượng, phương tiện bảo vệ rất nghiêm ngặt.

Để hạn chế và cắt đứt đường vận chuyển hậu cần của địch cho tuyến phòng thủ Khe Sanh, Thường vụ liên huyện Gio – Cam quyết định phát động chiến tranh nhân dân, phối hợp hiệp đồng chặt chẽ giữa các lực lượng nhằm tạo nên trận “Bạch Đằng trên sông Hiếu”, đánh vào “dạ dày” của Mỹ – ngụy ở bắc Quảng Trị…

Lật giở những kỷ vật, tài liệu, ông lấy cho chúng tôi xem tấm bản đồ đã úa màu theo thời gian. Tuyến sông Hiếu từ Cửa Việt đến Đông Hà dài khoảng 13 đến 15km, hai bên bờ sông chỗ rộng nhất chừng 1000m, hẹp nhất khoảng 150m. Khu vực được chọn cắm cọc bố trí “Bạch Đằng” cách làng chỉ vài chục mét, cách Tam Giang Khẩu (một nhánh sông nhỏ chảy vào sông Hiếu) từ 300 đến 500m. Đoạn sông này hẹp, độ sâu từ 6 đến 10m, hai bên bờ địa hình rất thuận lợi cho việc vận chuyển, bố trí các bãi cọc và tổ chức lực lượng chốt chặn và mai phục trên bờ.

Vận dụng cách đánh truyền thống của ông cha xưa, để dựng thế trận “Bạch Đằng trên sông Hiếu”, các lực lượng của ta đã sử dụng phương pháp cắm cọc tre, dương liễu, bùng nhùng tự tạo, dây thép gai, kết hợp với rải mìn, thả ngư lôi.

Qua nhiều lần nắm bắt quy luật thủy triều ở sông Hiếu, công việc tập kết chiến cụ bắt đầu. 21 giờ ngày 28-2-1968, nước sông Hiếu cạn dần. Lực lượng biệt động thị xã Đông Hà; du kích một số xã Gio Hà (nay là Gio Mai, Gio Quang), Gio Cam, bộ đội địa phương Cam Lộ, dân vạn đò thuộc các xã Cam Giang, Gio Mai, Gio Quang, Trung đoàn 270 (Đoàn 31), bộ đội đặc công Đoàn 126; du kích một số xã và một số bà con vạn đò Ngã Ba cùng 20 chiếc thuyền chở cọc tre, cọc dương, các bó nè tre, dây thép gai… bí mật tiếp cận khúc sông Gia Độ – Hói Sòng.

Đúng 22 giờ ngày 28-2, nước đứng, công việc cắm cọc bắt đầu được tiến hành. Trời mưa mỗi lúc một nặng hạt, cái rét như cắt vào da thịt, thỉnh thoảng, pháo sáng địch lại bắn lên không trung chiếu sáng cả một vùng rộng lớn. Vậy nhưng lực lượng du kích và dân vạn đò vẫn lặng lẽ, bí mật bố trí, liên kết bãi cọc. Những chỗ nước sâu, các cọc tre, dương liễu một đầu được liên kết với vật nặng thả xuống sông, chỗ nước cạn thì cắm trực tiếp xuống đáy sông; giữa các cọc được liên kết bởi dây thép gai và các bó nè tre tạo thành mảng bè nửa chìm nửa nổi theo thế dích dắc và được neo giữ không để trôi tự do. Cùng với bố trí các bãi cọc, bộ đội đặc công Đoàn 126 bố trí xen các bãi mìn, thả ngư lôi. Sau hơn một giờ ngâm mình trong dòng nước lạnh buốt, bãi cọc được bố trí xong. Trận địa được bố trí thành hai bãi cọc, kéo dài 800m. Khoảng 2 giờ sáng ngày 1-3, đại bộ phận lực lượng rút lui về phía sau, chỉ để hai tổ ở lại phối hợp với bộ đội chủ lực bí mật phục kích tiêu diệt tàu địch.

3 giờ sáng ngày 1-3, các đơn vị hỏa lực thuộc Trung đoàn 270 cùng bộ binh và du kích bí mật áp sát bên bờ sông từ Mai Xá, Vinh Quang Hạ, Đại Độ sẵn sàng tiêu diệt địch. Lúc này, nước thủy triều lên, dòng sông Hiếu trở nên mênh mang hiền hòa. Khoảng 8 giờ sáng 1-3, một đoàn tàu gồm 12 chiếc từ Cửa Việt nối đuôi nhau rẽ nước tiến thẳng hướng Đông Hà, chiếc nọ cách chiếc kia 15-20m. Trên trời mấy chiếc máy bay trinh sát, trực thăng vũ trang hộ tống quần thảo. Dưới sông, đoàn tàu đã vào trận địa phục kích. Chiếc đi đầu vấp phải bãi cọc và chướng ngại vật buộc chúng dồn đội hình và đi chậm lại, đúng lúc này thủy lôi nổ. Những chiếc còn lại định rút lui liền bị hỏa lực của ta từ trận địa trên bờ thi nhau nhả đạn. Trong đoàn tàu địch có một số chiếc chở xăng, dầu bị trúng đạn tràn ra bốc cháy dữ dội, tạo nên một dòng sông lửa.

Trong trận này, quân và dân Cam Giang, Gio Hà, bộ đội địa phương Cam Lộ (Quảng Trị) đã phối hợp, hiệp đồng chặt chẽ với sự yểm trợ của bội đội chủ lực đã bắn cháy, đánh chìm, làm hỏng hoàn toàn 7 tàu địch, tuyến tiếp viện hậu cần bằng đường thủy từ Cửa Việt – Đông Hà của địch bị tắc nghẽn trong nhiều ngày.

Bài và ảnh: Lê Xuân Liệu

qdnd.vn

%d bloggers like this: