Trang chủ > Du lịch truyền thống > Di tích Hầm ngầm Cục Tác chiến

Di tích Hầm ngầm Cục Tác chiến

Tháng Tư 5, 2014

QĐND – Năm 1954, sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, các đơn vị về tiếp quản Thủ đô. Để thuận lợi cho công tác, Chính phủ quyết định chọn khu vực Thành cổ Hà Nội là nơi làm việc của Bộ Quốc phòng. Từ đó, khu vực Thành cổ Hà Nội trở thành Khu A, là nơi làm việc của Thủ trưởng Bộ Quốc phòng, Quân ủy Trung ương, Bộ Tổng tham mưu. Ngôi nhà hai tầng do Pháp xây dựng cuối thế kỷ 19 trước thềm rồng được chọn là nơi làm việc của Cục Tác chiến, Bộ Tổng tham mưu, sau này thường gọi là Nhà làm việc Cục Tác chiến.

Được che phủ bằng những tán cây cổ thụ, Khu A Thành cổ Hà Nội luôn là vị trí ưu tiên bảo vệ an toàn tuyệt đối trong suốt những năm kháng chiến chống Mỹ. Năm 1964, đế quốc Mỹ gây sự kiện Vịnh Bắc Bộ, sau đó mở rộng chiến tranh, đánh phá ác liệt miền Bắc Việt Nam. Việc cấp thiết, quan trọng là phải bảo vệ cơ quan đầu não kháng chiến để chủ động đối phó với chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, bảo đảm an toàn cho các phương tiện kỹ thuật chỉ huy đến các chiến trường. Một căn hầm bí mật ở phía Tây nhà làm việc của Cục Tác chiến được xây dựng năm 1965, hoàn thành năm 1966 với mật danh là T1. Hầm tác chiến T1 do các kỹ sư thuộc Bộ tư lệnh Công binh thiết kế, xây dựng. Để giữ bí mật và che mắt địch, Bộ tư lệnh Công binh đã tự phá sập một phần Nhà tác chiến (ngôi nhà 2 tầng do Pháp xây dựng) để tạo hiện trường giả. Khi hòa bình lập lại, Bộ Quốc phòng đã cho xây dựng lại phần Nhà tác chiến như hiện nay.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh, nguyên Phó cục trưởng Cục Tác chiến Bộ Tổng tham mưu (người đứng giữa), thăm lại Hầm tác chiến T1 khi chưa trùng tu. Đằng sau ông là tấm bản đồ còn khá nguyên vẹn. Ảnh: Ngọc Mai

Từ năm 1966 đến năm 1975, Hầm tác chiến T1 dùng làm Sở chỉ huy, được tăng cường hệ thống tiêu đồ, hệ thống thông tin liên lạc, còi báo động, loa phóng thanh thông báo về máy bay địch, xây dựng đường dây thông tin trực tuyến với Bác Hồ và các đồng chí ủy viên Bộ Chính trị. Các đồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp, Văn Tiến Dũng, Hoàng Văn Thái, Lê Trọng Tấn… đã thường xuyên làm việc và trực tiếp chỉ đạo các chiến trường tại đây. Yếu tố thời gian là rất quan trọng trong tác chiến, chiến đấu nên nhiều khi các cán bộ tác chiến trực tại Sở chỉ huy thường vượt cấp báo cáo trực tiếp với Tổng Tham mưu trưởng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, sau đó mới báo cáo lại với Thủ trưởng Cục Tác chiến. Đồng chí Lê Duẩn có lần từng nói: “Các đồng chí trực trong Sở chỉ huy thế này quan trọng lắm. Cục Tác chiến không phải chỉ là Cục của Bộ Tổng tham mưu mà còn là Cục Tác chiến của Bộ Chính trị nữa đấy!”.

Năm 2004, Bộ Quốc phòng bàn giao những công trình thuộc Khu A cho thành phố Hà Nội quản lý, trong đó hầm ngầm T1 được bàn giao cho Trung tâm bảo tồn khu di tích Cổ Loa-Thành cổ Hà Nội sử dụng. Tuy nhiên, mặc dù đã được xếp hạng di tích, nhưng hầm T1 vẫn chưa đón du khách vào tham quan. Thiếu tướng Nguyễn Văn Ninh, nguyên Phó cục trưởng Cục Tác chiến Bộ Tổng tham mưu-người đã có nhiều năm liền làm việc trong hầm T1-khi thăm lại nơi mình từng làm việc vẫn nhớ như in mọi thứ bài trí trong căn hầm. Ông cho biết, trong hầm T1 có một chiếc điện thoại đặc biệt dành riêng để liên lạc trực tiếp với Bác Hồ ở Phủ chủ tịch. Vì Cục Tác chiến là nơi đầu tiên (cấp Trung ương) nhận được thông tin các đơn vị báo về tình hình chiến sự, trong đó có thông tin máy bay Mỹ sắp ném bom nơi nào. Ông kể lại: “Trong Chiến dịch 12 ngày đêm tháng 12-1972, ông thường xuyên trực chiến tại hầm T1. Khi máy bay Mỹ xâm phạm vùng trời Hà Nội, ông ngồi ở vị trí nhấn nút báo động đầu tiên để sau đó hệ thống loa toàn thành phố truyền tin báo động cho người dân kịp thời tìm nơi trú ẩn an toàn”.

Tháng 10-2010, Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam đã phối hợp với Trung tâm Bảo tồn khu Di tích Cổ Loa-Thành cổ Hà Nội tổ chức buổi tọa đàm khoa học “Di tích cách mạng Hầm tác chiến với cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước”. Các nhà khoa học cũng như những nhân chứng lịch sử đã cung cấp thêm nhiều chứng cứ và tư liệu lịch sử quan trọng góp phần khẳng định những giá trị lịch sử của hầm T1. Sau buổi tọa đàm này, Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long-Hà Nội chính thức bắt tay vào thực hiện việc nghiên cứu, sưu tầm tư liệu, hiện vật, gặp gỡ nhân chứng… để thiết kế, trùng tu lại khu di tích với diện mạo tương đối trọn vẹn gồm 3 phòng chính: Phòng giao ban tác chiến là nơi làm việc của trực ban trưởng, có nhiệm vụ tổng hợp tình hình mới nhất của các bộ, báo cáo tình hình với cấp trên, nhận mệnh lệnh và phát lệnh; Phòng trực ban tác chiến; Phòng đặt trang thiết bị, động cơ là nơi vận hành các hệ thống thông hơi, lọc độc, làm mát, điện đàm bảo đảm kỹ thuật cho 28 máy điện thoại trong hầm.

Ngày 20-12-2012, sau hai năm trùng tu, tôn tạo, hầm T1 đã chính thức mở cửa đón du khách trong và ngoài nước đến tham quan.

TUẤN TÚ

Nguồn: qdnd.vn
Vkyno (st)

%d bloggers like this: